เนื้อหา บทเรียน
 
 
การใช้ภาษาสารคดีในนิตยสาร
 

ลักษณะการใช้ภาษาในงานสารคดีนิตยสารมีดังนี้

 
 

     1. การเปิดเรื่อง คือการเขียนส่วนนำเรื่องจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดึงดูดความสนใจคนอ่านได้มาก การเปิดเรื่องมีหลายลักษณะ ได้แก่ (มาลี  บุญศิริพันธ์  อ้างถึงใน จันทนา  ทองประยูร
และมนวิภา  วงรุจิระ, 2550, หน้า 158-160) 

 
 

    1.1 บรรยายสรุปประเด็นสำคัญ เป็นการเปิดเรื่องที่เหมาะกับสารคดีเชิงข่าว  เพราะจะให้
ข้อมูล สรุปปรากฏการณ์ หรือประเด็นของข่าวที่เกิดขึ้น ก่อนที่จะขยายความรายละเอียด  หรือเบื้องหลังของข่าวในส่วนเนื้อหาต่อไป

    1.2 บรรยายบรรยากาศของเรื่องให้ตื่นตาตื่นใจ  จะเป็นการบรรยายฉากหรือเรื่องราว ที่เป็นจุดสนใจ หรือสำคัญโดยละเอียด มักเป็นวิธีการเปิดเรื่องที่ใช้กับสารคดีประเภทตื่นเต้นเร้าใจ

    1.3 พรรณนา การเปิดเรื่องด้วยวิธีพรรณนาจะให้ความรู้สึกอารมณ์ร่วม ที่ผู้อ่านจะสัมผัสจิตนาการ ที่เกิดขึ้นจากการเขียน คือเสมือนจะได้ยิน ได้เห็นได้รู้สึกร่วมกับเหตุการณ์  หรือเรื่องราวที่ผู้เขียนต้องการถ่ายทอด วิธีการนี้ผู้เขียนมักใช้สำนวนภาษาเชิงพรรณนาโวหาร  ให้ผู้อ่านเห็นภาพพจน์ซึ่งเหมาะ กับสารคดีท่องเที่ยว หรือสารคดีบุคคล

    1.4 การใช้คำพูด  การเลือกใช้คำพูดที่เหมาะสมควรค่าแก่การเปิดเรื่อง อาจเป็นคำคม ข้อคิดหรือคำพูดธรรมดา ของคนที่ผู้อ่านคาดไม่ถึง การเลือกหยิบยกคำพูดขึ้นอยู่กับผู้เขียน ที่ต้องการดึงความสนใจ ไปสู่จุดใด หรือสร้างอารมณ์ของเรื่องไปในแนวทางใด เหมาะกับการเขียนสารคดีบุคคล   

    1.5 การใช้คำถามเปิดเรื่อง เป็นการเริ่มต้นสารคดีที่ท้าทายความอยากรู้ของคนอ่านเพื่อโยงความคิดประเด็นต่าง ๆ ที่ต้องการกล่าวถึงและคลี่คลายคำตอบในแต่ละประเด็นในเนื้อหา
ต่อไป

    1.6 การใช้ภาษาสนทนาพูดคุยกับผู้อ่านโดยตรง การเปิดเรื่องแบบเป็นกันเอง เหมือนเพื่อน  ชวนคุยเช่นนี้ผู้เขียนจะใช้ภาษาพูด และใช้สรรพนาม “ผม”   “คุณ” หรือมีคำสร้อย  เช่น  “ครับ”   “คะ”   เพื่อให้ผู้อ่านรู้สึกใกล้ชิด หรือมีส่วนร่วม ช่วยลดความรู้สึกตึงเครียดได้

    1.7 การหยอกล้อ ยั่วเย้า เป็นการเปิดเรื่องโดยใช้ภาษาสนทนาเชิงสัพยอกเพื่อให้ผู้อ่านรู้สึกผ่อนคลาย ไม่เคร่งเครียด โดยอาจไม่ได้บอกเล่าประเด็นของเรื่องตรง ๆ แต่จะนำเข้าสู่ประเด็นจริงในลำดับต่อไป

 
 

     2. ระดับการใช้ภาษา ภาษาสารคดีในนิตยสารมีทุกระดับ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้เขียน สารคดีบางเรื่องต้องการนำเสนอเรื่องราวทางวิชาการ ก็ใช้ภาษาแบบเป็นทางการ บางเรื่องต้องการนำเสนอเรื่องราวที่เพลิดเพลินบันเทิงใจ โดยเฉพาะสารคดีท่องเที่ยว การใช้ภาษาก็จะเป็นระดับกึ่งทางการ หรืออาจใช้ภาษาสนทนากับผู้อ่านเพื่อให้เกิดความรู้สึกเป็นกันเองแต่ภาษาสารคดี มักหลีกเลี่ยงการใช้ภาษาคะนองหรือภาษาสแลงที่ไม่ใช้ภาษาเขียน ยกเว้นกรณีที่เนื้อหาที่ต้องการนำเสนอเป็นไปเพื่อสะท้อนอารมณ์ของเรื่อง  หรือผู้เขียนหยิบยกคำพูดของบุคคลตามที่เป็นจริง จากคำให้สัมภาษณ์   เช่นในงานสารคดีบุคคล

 
 

   3. การใช้สำนวนโวหาร ภาษาสารคดีในนิตยสารใช้สำนวนโวหารหลากหลายลักษณะขึ้นอยู่กับเนื้อหาที่นำเสนอ  และประเภทของสารคดีซึ่งมีหลากหลาย อาทิ สารคดีเชิงข่าว ซึ่งพบมาก ในนิตยสารวิเคราะห์ข่าวสารคดีท่องเที่ยว สารคดีอัตชีวประวัติบุคคล สารคดีความรู้ทั่วไป สารคดีประวัติศาสตร์  การใช้สำนวนโวหารเชิงอธิบายหรือบรรยายความนิยมใช้ในงานสารคดีที่ให้ความรู้ ทางวิชาการหรือสารคดีวิทยาศาสตร์รวมทั้งการเล่าเรื่อง ในสารคดีประวัติศาสตร์ และบางส่วน ในงานสารคดีท่องเที่ยว การใช้ภาษาในงานสารคดีมีหลายรูปแบบ และหลายลักษณะภาษาที่ใช้ในงานเขียนนิตยสารควรมีความลึกซึ้ง เฉียบคมและชัดเจนรวมทั้งพิถีพิถันกว่าภาษาที่ใช้ในงานเขียนหนังสือพิมพ์  เพราะนิตยสารมีข้อจำกัดในเรื่องเวลาและพื้นที่ในการนำเสนอข้อมูลน้อยกว่ารวมทั้งมุ่งสื่อสารกับกลุ่มคนเฉพาะที่เป็นเป้าหมาย การสื่อสารของนิตยสารจึงควร สอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมาย เฉพาะกลุ่มเป็นสำคัญ ทำให้การใช้ภาษามีความหลากหลาย ภาษาในนิตยสารจึงมีทั้งลึกซึ้งกินใจ แบบวรรณกรรม มีศัพท์สูง หรืออาจใช้คำง่าย ๆ ไปจนถึงการใช้ภาษาสแลง ภาษาคะนองภาษาเฉพาะสมัย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเนื้อเรื่อง ผู้อ่าน รสนิยมของผู้เขียน ความเชื่อ ทัศนคติและความสนใจ

 
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
1     2     3     4     5     6         8     9     10     11     12     13